Chụp X-quang cho chó mèo là một trong những phương pháp chẩn đoán hình ảnh được dùng nhiều nhất tại phòng khám thú y. Chỉ trong vài phút, phim X-quang giúp bác sĩ "nhìn" vào bên trong cơ thể bé để phát hiện gãy xương, dị vật trong dạ dày ruột, sỏi bàng quang hay những bất thường ở tim và phổi mà khám bên ngoài không thấy được.
Bài viết dưới đây giải thích khi nào thú cưng cần chụp X-quang, quy trình chụp diễn ra như thế nào và bạn cần chuẩn bị gì để buổi chụp nhanh chóng, an toàn.
1. X-quang thú y là gì?

X-quang sử dụng một lượng tia X rất nhỏ đi xuyên qua cơ thể để tạo hình ảnh trên phim. Xương và kim loại hiện lên màu trắng, khí (trong phổi, ruột) hiện màu đen, còn các cơ quan mô mềm có màu xám. Nhờ sự khác biệt này, bác sĩ đánh giá được hình dạng, kích thước và vị trí của xương, tim, phổi, gan, thận, bàng quang, dạ dày, ruột…
Chụp X-quang không đau, thời gian chụp chỉ vài giây cho mỗi tư thế, và bác sĩ thường đọc được phim ngay sau khi chụp.
2. Khi nào chó mèo cần chụp X-quang?

- Chấn thương, nghi gãy xương: bé bị tai nạn, té ngã, đi khập khiễng, không chịu chạm chân xuống đất.
- Nghi nuốt dị vật: bé nôn liên tục, bỏ ăn sau khi gặm xương, đồ chơi, tất vớ, kim chỉ…
- Ho, khó thở: kiểm tra phổi, đường thở và kích thước tim.
- Bụng chướng, đau bụng: tìm khí, dịch, tắc ruột hoặc khối u bất thường.
- Tiểu khó, tiểu ra máu: phát hiện sỏi bàng quang, sỏi thận – vấn đề rất thường gặp ở mèo (xem thêm bài bệnh đường tiết niệu ở mèo).
- Mang thai: từ khoảng ngày 45 của thai kỳ, xương thai đã đủ cứng để đếm số con, giúp chủ nuôi chuẩn bị cho ca sinh.
- Bệnh xương khớp và kiểm tra trước phẫu thuật: loạn sản xương hông, thoái hóa khớp ở chó lớn tuổi, đánh giá trước và sau mổ.
3. Quy trình chụp X-quang tại phòng khám

3.1 Khám lâm sàng và chỉ định
Bác sĩ khám tổng quát, hỏi bệnh sử rồi quyết định vùng cần chụp (ngực, bụng, chi, cột sống…) và số tư thế cần chụp.
3.2 Định vị và chụp
Bé được đặt nằm nghiêng hoặc nằm ngửa trên bàn chụp. Thông thường mỗi vùng cần ít nhất hai tư thế (nghiêng và thẳng) để bác sĩ nhìn tổn thương ở nhiều góc độ. Nhân viên giữ bé nhẹ nhàng để hình ảnh không bị mờ do cử động.
3.3 Đọc phim và tư vấn
Bác sĩ đọc phim, giải thích trực tiếp cho bạn trên hình ảnh và đề xuất hướng điều trị. Một số trường hợp cần kết hợp thêm xét nghiệm máu hoặc siêu âm để có chẩn đoán đầy đủ.
4. Chụp X-quang có cần gây mê không?

Phần lớn các bé chụp X-quang không cần gây mê. Tuy nhiên với bé quá hoảng sợ, đang đau nhiều (gãy xương, chấn thương cột sống) hoặc cần tư thế đặc biệt như chụp khớp háng, bác sĩ có thể dùng thuốc an thần nhẹ để bé nằm yên, giảm đau và giúp phim rõ nét hơn. Bác sĩ luôn khám đánh giá sức khỏe trước khi dùng thuốc.
5. Cần chuẩn bị gì trước khi chụp?

- Nếu chụp vùng bụng theo lịch hẹn, bác sĩ có thể dặn nhịn ăn trước vài giờ để dạ dày rỗng, hình ảnh rõ hơn.
- Mang theo sổ khám bệnh, kết quả xét nghiệm hoặc phim chụp trước đây (nếu có) để bác sĩ so sánh.
- Cho bé vào lồng hoặc đeo rọ mõm khi di chuyển nếu bé đang đau hoặc dễ cắn.
- Báo cho bác sĩ nếu bé có thể đang mang thai hoặc đang dùng thuốc.
- Trường hợp tai nạn, hạn chế để bé tự đi lại; dùng tấm ván hoặc khăn lớn để nâng đỡ khi di chuyển.
6. X-quang và siêu âm khác nhau như thế nào?

X-quang cho thấy rõ xương, khí, hình dạng và kích thước tổng thể của các cơ quan, nên rất phù hợp khi nghi gãy xương, dị vật, sỏi hay bệnh tim phổi. Siêu âm lại quan sát tốt cấu trúc bên trong mô mềm như gan, thận, bàng quang, tử cung, phát hiện dịch và thai ở giai đoạn sớm. Hai phương pháp bổ sung cho nhau; tùy triệu chứng, bác sĩ sẽ chỉ định một hoặc cả hai.
7. Chụp X-quang có an toàn cho thú cưng?

Lượng tia X dùng trong một lần chụp chẩn đoán rất thấp và chỉ tác động trong vài giây, nên rủi ro đối với thú cưng là rất nhỏ so với lợi ích chẩn đoán. Nhân viên phòng chụp sử dụng áo chì và các biện pháp bảo hộ; chủ nuôi thường được mời chờ bên ngoài trong lúc chụp. Với bé đang mang thai, bác sĩ sẽ cân nhắc thời điểm chụp phù hợp.
Sau khi có chẩn đoán, nhiều ca chấn thương có thể cần can thiệp ngoại khoa – bạn có thể tham khảo bài phẫu thuật xương chó mèo tại Sacomvet và khám tổng quát cho chó mèo.
8. Câu hỏi thường gặp về chụp X-quang cho chó mèo

8.1 Chụp X-quang có hại cho chó mèo không?
Một lần chụp chẩn đoán có liều tia rất thấp và được kiểm soát, nên an toàn khi được bác sĩ chỉ định đúng. Bác sĩ chỉ cho chụp khi cần thiết và hạn chế số lần chụp lặp lại.
8.2 Bao lâu thì có kết quả X-quang?
Hình ảnh thường có ngay sau khi chụp. Bác sĩ đọc phim và giải thích cho bạn trong cùng buổi khám.
8.3 Khi nào chụp X-quang đếm được số con?
Khoảng từ ngày 45 của thai kỳ trở đi, khi xương thai đã cứng đủ để hiện rõ trên phim. Trước thời điểm này, siêu âm phù hợp hơn để xác định có thai.
8.4 Chụp X-quang có phát hiện được mọi dị vật không?
Dị vật bằng xương, kim loại, đá thường thấy rõ. Dị vật bằng vải, nhựa mềm có thể khó thấy hơn; khi đó bác sĩ dựa vào dấu hiệu tắc ruột trên phim hoặc kết hợp siêu âm, chụp có thuốc cản quang.
Khi bé bị chấn thương, nôn liên tục, khó thở hay tiểu khó, đừng chần chừ. Liên hệ Phòng khám thú y Sacomvet để được bác sĩ thăm khám và tư vấn:
- Cơ sở 1: 205 Thân Văn Nhiếp, P. Bình Trưng, TP. Thủ Đức – Hotline: 033.7472.888
- Cơ sở 2: 175 Lương Định Của, P. An Khánh, TP. Thủ Đức – Hotline: 097.7451.595
Phòng khám luôn mở cửa. Bạn cũng có thể nhắn tin qua fanpage Phòng Khám Thú Y Sacomvet để đặt lịch.
