Loét giác mạc ở chó là tình trạng lớp ngoài cùng của giác mạc – "tấm kính" trong suốt phía trước nhãn cầu – bị tổn thương và mất đi một phần. Đây là bệnh về mắt rất đau và có thể tiến triển nhanh. Vết loét nông nếu được điều trị đúng thường lành trong khoảng một tuần, nhưng vết loét sâu hoặc bị nhiễm trùng có thể làm thủng giác mạc, thậm chí khiến bé mất thị lực nếu chậm trễ.

Bài viết dưới đây giúp bạn nhận biết sớm dấu hiệu chó bị loét giác mạc, hiểu nguyên nhân và các phương pháp điều trị bác sĩ thú y thường áp dụng, bao gồm phẫu thuật ghép vạt kết mạc cho những ca loét sâu.

1. Loét giác mạc ở chó là gì?

Giác mạc của chó gồm nhiều lớp: lớp biểu mô mỏng ngoài cùng, lớp nhu mô dày ở giữa, màng Descemet và lớp nội mô ở trong cùng. Tùy theo độ sâu của tổn thương, bác sĩ chia loét giác mạc thành các mức độ:

• Loét nông: chỉ mất lớp biểu mô ngoài cùng, thường lành nhanh nếu được điều trị sớm.
• Loét sâu: tổn thương đã ăn vào lớp nhu mô, giác mạc mỏng đi rõ rệt.
• Lộ màng Descemet: lớp nhu mô gần như mất hết, nhãn cầu có thể thủng bất cứ lúc nào – đây là tình trạng cấp cứu.
• Loét "tan chảy": men của vi khuẩn phá hủy giác mạc khiến vùng loét mềm nhũn, lan rộng chỉ trong vài giờ đến vài ngày.

Ngoài ra còn một dạng loét nông nhưng rất khó lành, thường gặp ở chó trung niên (đặc biệt giống Boxer): vết loét kéo dài nhiều tuần dù đã dùng thuốc đúng cách và cần được bác sĩ xử lý bằng thủ thuật riêng.

2. Dấu hiệu chó bị loét giác mạc

Loét giác mạc gây đau nên bé thường có biểu hiện khá rõ. Bạn nên đưa bé đi khám khi thấy một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Nheo mắt, nhắm một bên mắt, mí mắt co giật.
• Chảy nước mắt nhiều, có ghèn hoặc dịch vàng xanh.
• Dụi mắt vào chân, sofa hoặc sàn nhà.
• Lòng trắng mắt đỏ, bé sợ ánh sáng, hay trốn vào góc tối.
• Xuất hiện vùng đục trắng hoặc xanh mờ trên mắt.
• Trường hợp nặng: nhìn thấy vết lõm như một cái hố trên mắt, hoặc mắt chảy dịch đặc.

Lưu ý quan trọng: không tự nhỏ các loại thuốc mắt có chứa corticoid (thành phần thường có chữ dexamethasone, prednisolone…) khi chưa được bác sĩ khám. Corticoid có thể khiến vết loét lan rộng và sâu hơn rất nhanh. Nếu bé dụi mắt nhiều, hãy đeo loa chống liếm trong lúc chờ đi khám.

3. Nguyên nhân gây loét giác mạc ở chó

3.1 Chấn thương

Đây là nguyên nhân thường gặp nhất: bị mèo cào khi chơi đùa hay đánh nhau, va vào cành cây, cỏ gai, bụi cát bay vào mắt hoặc dị vật mắc kẹt dưới mí mắt.

3.2 Bất thường ở mí mắt và lông mi

Lông quặm (mí mắt cuộn vào trong), lông mi mọc lệch hướng hoặc lông mọc ngược sẽ liên tục cọ xát vào giác mạc, lâu ngày gây trầy xước và loét. Trường hợp này cần chỉnh lại nguyên nhân thì vết loét mới lành hẳn.

3.3 Khô mắt

Khi tuyến lệ tiết không đủ nước mắt, giác mạc bị khô, dễ tổn thương và chậm lành. Chó bị khô mắt thường có ghèn đặc, dính và mắt kém bóng.

3.4 Giống chó mặt ngắn

Pug, Shih Tzu, Bulldog, Bắc Kinh… có mắt lồi, mí mắt khó nhắm kín và vùng lông quanh mũi dễ chạm vào mắt, nên nguy cơ loét giác mạc cao hơn các giống chó khác.

3.5 Nhiễm trùng và hóa chất

Vi khuẩn, nấm có thể khiến vết trầy nhỏ biến thành vết loét sâu. Dầu gội, xà phòng, thuốc xịt rơi vào mắt khi tắm cũng có thể làm tổn thương giác mạc.

4. Bác sĩ chẩn đoán loét giác mạc như thế nào?

Phần lớn vết loét không thể nhìn rõ bằng mắt thường. Bác sĩ sẽ nhỏ thuốc nhuộm fluorescein – một loại thuốc màu vàng xanh bám vào vùng giác mạc bị mất biểu mô – rồi soi dưới đèn để xác định vị trí, kích thước và độ sâu vết loét.

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể kiểm tra thêm lượng nước mắt, lật mí mắt tìm dị vật hoặc lông quặm. Với vết loét sâu hay loét tan chảy, bác sĩ có thể lấy mẫu để soi tế bào hoặc nuôi cấy vi khuẩn nhằm chọn đúng loại kháng sinh.

5. Cách điều trị loét giác mạc ở chó

5.1 Loét nông

Vết loét nông thường được điều trị nội khoa: thuốc nhỏ mắt kháng sinh để phòng nhiễm trùng, thuốc giảm đau và thuốc giảm co thắt mi mắt theo chỉ định. Bé cần đeo loa chống liếm suốt thời gian điều trị và tái khám để bác sĩ nhuộm kiểm tra lại, đảm bảo vết loét đã lành hoàn toàn.

5.2 Loét nông khó lành

Với vết loét kéo dài nhiều tuần, bác sĩ thường phải làm sạch phần biểu mô bong lỏng quanh vết loét và thực hiện thủ thuật kích thích giác mạc lành lại. Thủ thuật được thực hiện tại phòng khám với thuốc tê nhỏ mắt hoặc an thần nhẹ tùy tính cách của bé.

5.3 Loét sâu, lộ màng Descemet: phẫu thuật ghép vạt kết mạc

Khi giác mạc đã mỏng nghiêm trọng hoặc có nguy cơ thủng, thuốc nhỏ mắt đơn thuần không còn đủ. Lúc này bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật ghép vạt kết mạc: tách một vạt mỏng từ kết mạc (lớp màng hồng bao quanh nhãn cầu) nhưng vẫn giữ nguồn máu nuôi, sau đó xoay và khâu phủ lên vùng loét bằng chỉ siêu nhỏ.

Vạt ghép mang theo mạch máu và tế bào giúp vá kín chỗ loét, làm chắc giác mạc và mang thuốc, chất dinh dưỡng đến vùng tổn thương. Sau vài tuần, khi vết loét đã lành, bác sĩ có thể cắt bỏ phần cuống vạt. Vùng ghép thường để lại một vết sẹo mờ nhỏ, nhưng giúp giữ được nhãn cầu và thị lực cho bé. Sacomvet thực hiện phẫu thuật ghép vạt kết mạc cho các ca loét giác mạc sâu sau khi bác sĩ thăm khám và đánh giá cụ thể.

5.4 Chăm sóc tại nhà trong thời gian điều trị

• Nhỏ thuốc đúng giờ, đúng số lần bác sĩ dặn; nếu dùng nhiều loại thuốc, nhỏ cách nhau khoảng 5 phút.
• Luôn đeo loa chống liếm, kể cả khi ngủ.
• Không tắm, không để nước và xà phòng dính vào vùng mặt.
• Không tự ý ngưng thuốc khi thấy mắt đỡ đỏ; tái khám đúng hẹn để bác sĩ kiểm tra.

6. Cách phòng ngừa loét giác mạc cho chó

• Cắt tỉa gọn lông quanh mắt, đặc biệt với Shih Tzu, Poodle, Pug.
• Kiểm tra mắt bé mỗi ngày; lau ghèn bằng bông sạch thấm nước muối sinh lý.
• Che mắt bé khi tắm, sấy; tránh để dầu gội rơi vào mắt.
• Hạn chế cho chó chơi với mèo dữ hoặc chạy nhảy trong bụi cây gai.
• Khám mắt sớm khi bé có lông quặm, khô mắt hoặc chảy nước mắt kéo dài.

Nếu nhà bạn nuôi cả mèo, bạn có thể tham khảo thêm bài mèo bị ghèn mắt, chủ nhân cần làm gì, và nên cho bé đi khám tổng quát định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề về mắt. Thông tin tham khảo thêm (tiếng Anh): Corneal Ulcers in Dogs – VCA Animal Hospitals.

7. Câu hỏi thường gặp về loét giác mạc ở chó

7.1 Loét giác mạc ở chó có tự khỏi không?

Một vết trầy rất nông có thể tự lành, nhưng bằng mắt thường bạn không thể biết vết loét nông hay sâu. Vết loét sâu hoặc nhiễm trùng có thể nặng lên chỉ trong một ngày, vì vậy cần đưa bé đi khám càng sớm càng tốt.

7.2 Loét giác mạc ở chó bao lâu thì lành?

Vết loét nông thường lành sau khoảng 5–7 ngày điều trị đúng cách. Vết loét khó lành, loét sâu hoặc đã phẫu thuật ghép vạt kết mạc có thể cần vài tuần và tái khám nhiều lần.

7.3 Chó bị loét giác mạc có bị mù không?

Nếu được phát hiện và điều trị kịp thời, phần lớn các bé giữ được thị lực. Nguy cơ mất thị lực cao khi vết loét tan chảy nhanh hoặc giác mạc đã thủng.

7.4 Có thể dùng thuốc nhỏ mắt của người cho chó không?

Không nên. Nhiều loại thuốc nhỏ mắt dành cho người có chứa corticoid hoặc thành phần không phù hợp, có thể làm vết loét nặng hơn. Hãy dùng thuốc theo đơn của bác sĩ thú y.

Nếu bé có dấu hiệu nheo mắt, chảy nước mắt hay dụi mắt, đừng chờ đến khi mắt đục mới đi khám. Liên hệ Phòng khám thú y Sacomvet để được bác sĩ thăm khám và tư vấn:

• Cơ sở 1: 205 Thân Văn Nhiếp, P. Bình Trưng, TP. Thủ Đức – Hotline: 033.7472.888
• Cơ sở 2: 175 Lương Định Của, P. An Khánh, TP. Thủ Đức – Hotline: 097.7451.595

Phòng khám luôn mở cửa. Bạn cũng có thể nhắn tin qua fanpage Phòng Khám Thú Y Sacomvet để đặt lịch.