Bệnh thường gặp ở mèo: dấu hiệu, nguyên nhân và khi nào cần đi khám

CẤP CỨU 24/7 Luôn sẵn sàng tiếp nhận

Bệnh thường gặp ở mèo: dấu hiệu, nguyên nhân và khi nào cần đi khám

22/11/2026
Tin tức

Trả lời nhanh: Các bệnh thường gặp ở mèo gồm bệnh đường tiết niệu dưới (viêm bàng quang, tắc niệu đạo), bệnh thận mạn tính, bệnh hô hấp trên do virus, giảm bạch cầu, FeLV/FIV, viêm phúc mạc truyền nhiễm (FIP), bệnh răng miệng, cường giáp, tiểu đường, bệnh cơ tim phì đại, gan nhiễm mỡ và bệnh da do nấm, ký sinh trùng. Mèo rất giỏi che giấu bệnh, nên những thay đổi nhỏ như ăn ít, uống nhiều nước, đi vệ sinh ngoài khay hay trốn một chỗ đều đáng chú ý. Đưa mèo đi khám ngay nếu bé rặn tiểu mà không ra nước tiểu, thở há miệng, bỏ ăn hoàn toàn, nôn hoặc tiêu chảy liên tục, nhất là ở mèo con và mèo lớn tuổi.

Bài viết giúp bạn nắm 12 nhóm bệnh mèo hay mắc nhất, nhận biết dấu hiệu sớm, phân biệt mức độ khẩn cấp và biết cách phòng bệnh theo từng độ tuổi. Thông tin trong bài dựa trên tài liệu của các tổ chức thú y uy tín: Cẩm nang Thú y Merck/MSD, Hội Y học Mèo Quốc tế (ISFM), Hội Bác sĩ Thú y Mèo Hoa Kỳ (AAFP) và Trung tâm Sức khỏe Mèo Đại học Cornell.

1. Vì sao bệnh ở mèo thường bị phát hiện muộn?

Mèo thường che giấu bệnh, chỉ trầm lặng và ít hoạt động hơn ở giai đoạn đầu

Trong tự nhiên, mèo vừa là thợ săn vừa là con mồi của loài lớn hơn. Một con mèo lộ rõ vẻ ốm yếu sẽ dễ bị tấn công, vì vậy mèo đã tiến hóa theo hướng che giấu cơn đau và bệnh tật. Các bác sĩ của hệ thống bệnh viện thú y VCA nhận xét rằng ở giai đoạn đầu, điều duy nhất người nuôi nhận ra thường chỉ là bé trở nên trầm lặng, ít tương tác hơn.

Một nghiên cứu năm 2024 trên 259 con mèo trưởng thành và lớn tuổi "trông hoàn toàn khỏe mạnh" cho thấy khi được tầm soát kỹ, 21% thực ra đang có bệnh, phổ biến nhất là bệnh thận mạn tính (7,7%) và cường giáp (4,6%). Cũng trong nhóm này, 40% mèo thừa cân, 35% có bệnh răng miệng mức vừa đến nặng và 22% có tiếng tim bất thường khi nghe. Đây là lý do khám định kỳ có giá trị ngay cả khi mèo "không có vấn đề gì".

Những dấu hiệu kín đáo người nuôi nên theo dõi:

  • Ăn ít hơn, kén ăn, hoặc ngược lại ăn nhiều bất thường mà vẫn gầy.
  • Uống nhiều nước hơn, khay cát nhiều cục vón hơn hoặc cục to hơn.
  • Đi vệ sinh ngoài khay, ra vào khay nhiều lần.
  • Trốn một chỗ, ngủ nhiều, không ra đón chủ như mọi khi.
  • Lông xơ, bết do bé ngừng tự chải chuốt; hoặc liếm một vùng da quá mức.
  • Sờ thấy xương sườn, xương sống rõ hơn trước.
  • Hơi thở hôi, chảy dãi, nhai một bên.

2. Bảng tổng hợp 12 bệnh thường gặp ở mèo

Bảng dưới đây giúp bạn nhìn nhanh bệnh nào hay gặp ở lứa tuổi nào và mức độ cần đi khám. Bảng chỉ mang tính gợi ý; cùng một triệu chứng có thể do nhiều bệnh khác nhau.

Bệnh Hay gặp ở Dấu hiệu chính Mức độ khẩn cấp
Tắc niệu đạo Mèo đực, thường trẻ và trung niên Rặn tiểu không ra, kêu đau, nôn, lừ đừ Cấp cứu ngay
Viêm bàng quang (FLUTD) Mèo trưởng thành, mèo bị căng thẳng Đi tiểu nhiều lần, ít, ra máu, tiểu ngoài khay Khám trong 24 giờ
Bệnh thận mạn tính Mèo trên 7–10 tuổi Uống nhiều, tiểu nhiều, sụt cân, ăn kém Khám sớm, theo dõi lâu dài
Bệnh hô hấp trên Mèo con, mèo sống đàn Hắt hơi, sổ mũi, chảy nước mắt, loét miệng Khám sớm; khẩn nếu bỏ ăn, khó thở
Giảm bạch cầu (FPV) Mèo con chưa tiêm đủ Sốt, bỏ ăn, nôn, tiêu chảy, mất nước Cấp cứu ngay
FeLV, FIV Mèo ra ngoài, mèo đánh nhau Thường không rõ; hay nhiễm trùng tái đi tái lại Xét nghiệm khi nhận nuôi, khi bệnh
Viêm phúc mạc truyền nhiễm (FIP) Mèo trẻ dưới 2 tuổi, mèo sống đàn Sốt kéo dài, sụt cân, bụng to dần Khám sớm để chẩn đoán
Bệnh răng miệng Mèo từ 3 tuổi trở lên Hôi miệng, chảy dãi, nhai một bên Khám theo lịch
Cường giáp Mèo trên 10 tuổi Ăn nhiều mà gầy, tăng động, nôn Khám sớm
Tiểu đường Mèo trung niên, thừa cân Uống nhiều, tiểu nhiều, sụt cân Khám sớm; khẩn nếu nôn, lừ đừ
Bệnh cơ tim phì đại Mọi lứa tuổi trưởng thành Thường không có dấu hiệu; thở nhanh, liệt chân sau đột ngột Cấp cứu khi khó thở, liệt
Gan nhiễm mỡ Mèo thừa cân bỏ ăn Bỏ ăn vài ngày, vàng da, nôn Khám ngay
Nấm da, ký sinh trùng Mèo con, mèo lông dài, mèo ra ngoài Rụng lông từng mảng, ngứa, bọ chét, giun Khám sớm, xử lý cả nhà

3. Bệnh đường tiết niệu dưới (FLUTD) và tắc niệu đạo

Thay đổi thói quen đi vệ sinh ở khay cát là dấu hiệu sớm của bệnh tiết niệu ở mèo

FLUTD (Feline Lower Urinary Tract Disease) là tên gọi chung cho các bệnh ở bàng quang và niệu đạo của mèo. Trung tâm Sức khỏe Mèo Cornell dẫn các khảo sát cho thấy đây là lý do hàng đầu đưa mèo đến phòng khám. Dấu hiệu thường gặp là đi tiểu nhiều lần nhưng mỗi lần rất ít, rặn lâu, nước tiểu có máu, liếm vùng sinh dục nhiều và đi tiểu ngoài khay cát.

3.1. Viêm bàng quang vô căn và các nguyên nhân khác

Khác với người và chó, đa số mèo có triệu chứng tiết niệu không bị nhiễm khuẩn. Theo một bài tổng quan trên Tạp chí Y học và Phẫu thuật Mèo (JFMS), khoảng 65% ca FLUTD không tắc nghẽn là viêm bàng quang vô căn (FIC, tức không tìm thấy nguyên nhân cụ thể), sỏi chiếm khoảng 15%, còn nhiễm khuẩn chỉ dưới 2%. Phần lớn ca không tắc nghẽn tự cải thiện trong 5–10 ngày, nhưng rất hay tái phát.

Viêm bàng quang vô căn có liên quan chặt chẽ với căng thẳng: chuyển nhà, có thú cưng mới, nhà nhiều mèo tranh khay cát, đổi thức ăn đột ngột. Mèo thừa cân, ít vận động, ăn chủ yếu hạt khô và uống ít nước cũng có nguy cơ cao hơn. Vì vậy, ngoài điều trị của bác sĩ, việc sắp xếp lại môi trường sống (đủ khay cát, nơi trú ẩn, khuyến khích uống nước) là một phần quan trọng để giảm tái phát. Đọc thêm bài Bệnh đường tiết niệu ở mèo (FLUTD): nguyên nhân và cách phòng ngừa.

3.2. Tắc niệu đạo ở mèo đực: tình trạng cấp cứu

Tắc niệu đạo gần như chỉ xảy ra ở mèo đực vì niệu đạo của chúng dài và hẹp. Một nghiên cứu của Segev và cộng sự ghi nhận khoảng 60% ca tắc là do nút nhầy (hỗn hợp chất nhầy, tế bào và tinh thể), khoảng 30% không rõ nguyên nhân và khoảng 10% do sỏi. Dữ liệu VetCompass tại Anh năm 2016 cho thấy mỗi năm có khoảng 0,54% mèo đực được khám bị tắc niệu đạo.

Khi niệu đạo bị tắc, nước tiểu không thoát ra được, chất độc và kali tích tụ nhanh trong máu, có thể gây rối loạn nhịp tim và đe dọa tính mạng chỉ trong thời gian ngắn. Nhiều người nuôi nhầm tưởng mèo đang bị táo bón vì thấy bé ngồi rặn lâu trong khay. Nếu mèo đực rặn tiểu mà không ra hoặc chỉ ra vài giọt, kêu khi rặn, liếm dương vật liên tục, nôn hay lừ đừ, hãy coi đó là tình trạng cấp cứu và đưa bé đi khám ngay, không chờ đến sáng hôm sau.

4. Bệnh thận mạn tính ở mèo

Bệnh thận mạn tính (CKD) là tình trạng thận mất chức năng dần dần và không hồi phục. Đây là một trong những bệnh được chẩn đoán nhiều nhất ở mèo lớn tuổi. Hướng dẫn đồng thuận của ISFM ước tính bệnh có thể ảnh hưởng đến 30–40% mèo trên 10 tuổi; Trung tâm Sức khỏe Mèo Cornell cho biết tỷ lệ có thể lên tới 80% ở mèo trên 15 tuổi.

Dấu hiệu sớm rất dễ bị bỏ qua: mèo uống nhiều nước hơn, khay cát ướt hơn, ăn kém và gầy dần. Giai đoạn muộn có thể có nôn, hơi thở có mùi khó chịu, lông xơ xác, thiếu máu. Cornell lưu ý khoảng 60% mèo bị bệnh thận mạn cũng bị tăng huyết áp, có thể gây tổn thương mắt (bong võng mạc, mù đột ngột), tim và não.

Một điểm quan trọng người nuôi ít biết: chỉ số creatinine trong máu thường chỉ tăng khi mèo đã mất khoảng 75% chức năng thận. Chỉ số SDMA có thể tăng sớm hơn, khi mất khoảng 40% chức năng. Để đánh giá, bác sĩ thường phối hợp chỉ số máu, nước tiểu, huyết áp và hình ảnh siêu âm, rồi phân giai đoạn theo hệ thống của Hội Quan tâm Thận Quốc tế (IRIS).

Bệnh thận mạn không chữa khỏi hoàn toàn, nhưng phát hiện sớm giúp làm chậm tiến triển và giữ chất lượng sống tốt trong thời gian dài, chủ yếu nhờ chế độ ăn dành cho thận, kiểm soát huyết áp, chống mất nước và tái khám đều. Hướng dẫn cập nhật năm 2026 của International Cat Care khuyến nghị tầm soát bệnh thận cho mèo từ 7 tuổi trở lên.

5. Bệnh truyền nhiễm do virus ở mèo

Tiêm phòng cho mèo con giúp phòng nhiều bệnh truyền nhiễm do virus

Mèo con, mèo mới nhận nuôi, mèo được thả ra ngoài và nhà nuôi nhiều mèo là những trường hợp cần lưu tâm nhất với nhóm bệnh này. Phần lớn có thể phòng hoặc giảm nguy cơ bằng tiêm phòng đúng lịch và xét nghiệm trước khi cho mèo mới sống chung.

5.1. Bệnh hô hấp trên ("cảm cúm" ở mèo)

Cẩm nang Thú y Merck ghi nhận phần lớn bệnh hô hấp trên cấp tính ở mèo do virus herpes mèo type 1 (gây viêm mũi khí quản truyền nhiễm) và calicivirus gây ra, đôi khi kèm vi khuẩn như Chlamydia felis hay Mycoplasma. Mèo bị hắt hơi, sổ mũi, chảy nước mắt, viêm kết mạc, sốt; calicivirus còn hay gây loét lưỡi và miệng khiến bé đau, bỏ ăn.

Ca nhẹ thường kéo dài 5–10 ngày, ca nặng có thể tới 6 tuần. Virus herpes có thể nằm im trong cơ thể và bùng phát lại mỗi khi mèo bị stress. Mèo con và mèo già dễ chuyển nặng: mèo dựa nhiều vào khứu giác để ăn, nên khi nghẹt mũi bé có thể bỏ ăn và mất nước nhanh. Hãy đưa mèo đi khám nếu bé bỏ ăn, thở khó, thở há miệng hoặc mắt sưng đỏ, nhắm mắt. Tìm hiểu thêm về bệnh Feline Herpesvirus (FHV-1) ở mèo.

5.2. Bệnh giảm bạch cầu (Feline Panleukopenia)

Bệnh do virus parvo ở mèo (FPV) gây ra, lây lan rất nhanh, và mèo con là nhóm chịu hậu quả nặng nhất. Theo hướng dẫn của Hội đồng Tư vấn Bệnh Mèo châu Âu (ABCD), tỷ lệ tử vong ở mèo con có thể trên 90%. Virus tồn tại nhiều tháng ngoài môi trường và kháng nhiều loại thuốc sát trùng thông thường, nên có thể theo giày dép, quần áo, đồ dùng vào nhà ngay cả khi mèo không ra ngoài.

Dấu hiệu gồm sốt, bỏ ăn, nôn, tiêu chảy (có thể có máu), mất nước nhanh và lừ đừ; một số mèo con có thể chết đột ngột. Không có thuốc đặc trị diệt virus; điều trị chủ yếu là hỗ trợ tích cực (truyền dịch, chống nôn, phòng nhiễm khuẩn thứ phát, dinh dưỡng) và cách ly. ABCD ghi nhận chăm sóc hỗ trợ tốt giúp giảm đáng kể tỷ lệ tử vong. Tin tốt là vắc-xin phòng bệnh này rất hiệu quả và thuộc nhóm vắc-xin cơ bản mà mọi con mèo đều nên được tiêm.

5.3. Bệnh bạch cầu (FeLV) và suy giảm miễn dịch (FIV)

FeLV và FIV là hai loại retrovirus gây bệnh mạn tính ở mèo. Theo hướng dẫn của AAFP, FeLV lây qua tiếp xúc gần như liếm lông cho nhau, dùng chung bát ăn (virus có trong nước bọt), còn FIV lây chủ yếu qua vết cắn khi mèo đánh nhau. Mèo nhiễm có thể trông khỏe mạnh nhiều năm, sau đó hay bị nhiễm trùng tái đi tái lại, viêm miệng, thiếu máu, sụt cân hoặc (với FeLV) khối u.

AAFP khuyến nghị mọi con mèo đều nên biết tình trạng nhiễm retrovirus: xét nghiệm khi mới nhận nuôi, sau khi tiếp xúc với mèo nhiễm hoặc không rõ tình trạng, trước khi cho sống chung và khi mèo bị bệnh. Một kết quả dương tính không có nghĩa mèo sắp chết; nhiều mèo nhiễm FIV vẫn sống lâu nếu được nuôi trong nhà và khám định kỳ. Một lần xét nghiệm đôi khi chưa đủ kết luận, bác sĩ có thể cần xét nghiệm lại bằng phương pháp khác. Xem thêm bài bệnh suy giảm miễn dịch ở mèo (FIV).

5.4. Viêm phúc mạc truyền nhiễm (FIP)

FIP xảy ra khi coronavirus đường ruột ở mèo (FCoV), vốn rất phổ biến và thường vô hại, đột biến trong cơ thể một số ít mèo và gây viêm mạch máu lan rộng. Theo hướng dẫn ABCD năm 2023, phần lớn mèo bị FIP có sốt, bỏ ăn và sụt cân; nhiều bé có dịch trong bụng hoặc ngực (thể "ướt"), một số có dấu hiệu ở mắt hoặc thần kinh (thể "khô").

Trước đây FIP gần như luôn gây tử vong trong vài tuần. Hiện nay, thuốc kháng virus đã giúp nhiều mèo hồi phục: một tổng quan hệ thống năm 2025 trên 650 ca điều trị ghi nhận tỷ lệ thành công khoảng 84,6%. Tuy vậy, chẩn đoán FIP khá phức tạp, phải dựa trên nhiều dữ kiện cùng lúc: thăm khám, xét nghiệm máu, phân tích dịch, siêu âm, đôi khi cả PCR. Phác đồ và thời gian dùng thuốc phải do bác sĩ thú y quyết định và theo dõi. Người nuôi không nên tự mua thuốc trôi nổi trên mạng, vì chất lượng không kiểm soát được và dùng sai dễ tái phát. Đọc thêm bài viêm phúc mạc ở mèo (FIP): dấu hiệu và cách điều trị.

6. Bệnh răng miệng ở mèo

Bệnh răng miệng rất phổ biến nhưng thường bị bỏ qua vì mèo vẫn cố ăn dù đau. Một nghiên cứu trên dữ liệu VetCompass tại Anh ghi nhận 15,2% mèo được chẩn đoán bệnh nha chu chỉ trong một năm, và tuổi trung bình của mèo bị bệnh cao hơn rõ rệt so với mèo không bị. Ba vấn đề răng miệng hay gặp nhất ở mèo là:

  • Bệnh nha chu: mảng bám và cao răng gây viêm nướu, lâu dần phá hủy dây chằng và xương giữ răng.
  • Tiêu răng (tooth resorption): mô răng bị phá hủy dần từ bên trong, thường là lỗ hổng ở chân răng sát nướu. Một nghiên cứu trên mèo khỏe mạnh có tuổi trung bình khoảng 5 tuổi phát hiện tổn thương này ở 29% mèo. Tổn thương rất đau nhưng phần nằm dưới nướu chỉ thấy được qua chụp X-quang răng.
  • Viêm nướu miệng mạn tính: viêm đỏ lan rộng trong khoang miệng, khiến mèo đau nhiều, chảy dãi, bỏ ăn.

Dấu hiệu nên chú ý gồm hôi miệng, nướu đỏ hoặc chảy máu, chảy dãi, chỉ nhai bằng một phía hàm, rớt thức ăn khi ăn, chuyển sang chỉ ăn đồ mềm hoặc cào vào miệng. Việc cạo vôi răng và đánh giá từng răng cần thực hiện khi mèo được gây mê để an toàn và làm sạch được cả phần dưới nướu. Bạn có thể đọc thêm trong bài Cao răng ở chó mèo: tác hại và cách vệ sinh răng.

7. Bệnh nội tiết ở mèo trung niên và lớn tuổi

Lấy máu xét nghiệm giúp phân biệt cường giáp, tiểu đường và bệnh thận ở mèo

Hai bệnh nội tiết hay gặp nhất ở mèo là cường giáp và tiểu đường. Cả hai đều có thể khiến mèo uống nhiều, tiểu nhiều và sụt cân, nên dễ bị nhầm với nhau hoặc với bệnh thận. Muốn phân biệt chắc chắn phải dựa vào kết quả máu và nước tiểu.

7.1. Cường giáp

Cường giáp là tình trạng tuyến giáp tiết quá nhiều hormone, thường do khối tăng sinh lành tính ở tuyến giáp. Bệnh chủ yếu gặp ở mèo trên 10 tuổi; tuổi trung vị lúc chẩn đoán khoảng 13 tuổi. Một nghiên cứu trên gần 96.000 con mèo ghi nhận tỷ lệ 8,7% ở nhóm trên 10 tuổi.

Dấu hiệu điển hình là mèo ăn nhiều, đòi ăn liên tục nhưng vẫn gầy, tăng động, kêu nhiều về đêm, tim đập nhanh, nôn, uống nhiều nước. Nếu để lâu, bệnh gây ảnh hưởng lên tim và huyết áp. Trung tâm Cornell nêu bốn hướng điều trị chính: thuốc, iốt phóng xạ, phẫu thuật và chế độ ăn chuyên biệt; mỗi cách có ưu nhược điểm riêng và lựa chọn phụ thuộc vào tình trạng thận, tim của từng bé. Điều trị cường giáp đôi khi làm lộ ra bệnh thận tiềm ẩn, vì vậy cần theo dõi xét nghiệm định kỳ.

7.2. Tiểu đường

Theo Cornell, khoảng 1/100 đến 1/500 con mèo sẽ bị tiểu đường trong đời, phần lớn là dạng giống tiểu đường type 2 ở người. Yếu tố nguy cơ gồm béo phì, tuổi cao, ít vận động, mèo đực và dùng corticoid kéo dài. Mèo béo phì có nguy cơ mắc tiểu đường cao gấp tới 4 lần mèo có cân nặng lý tưởng.

Dấu hiệu thường gặp là uống nhiều, tiểu nhiều, ăn nhiều nhưng sụt cân. Một số mèo đi bằng cả cổ chân sau (chân "bàn bẹt") do tổn thương thần kinh. Nếu mèo tiểu đường bỗng bỏ ăn, nôn, lừ đừ, có thể bé đang bị nhiễm toan ceton, cần đưa đi khám ngay. Điểm đáng mừng là ở mèo, bệnh có thể thuyên giảm (không cần insulin nữa) nếu được kiểm soát đường huyết sớm và giảm cân hợp lý; các chuyên gia ước tính tỷ lệ thuyên giảm thực tế khoảng 30–50%. Liều insulin, loại insulin và chế độ ăn phải do bác sĩ thiết lập và điều chỉnh theo kết quả theo dõi.

8. Bệnh cơ tim phì đại (HCM)

Bệnh cơ tim phì đại là tình trạng thành tim trái dày lên bất thường, làm tim bơm máu kém hiệu quả. Đây là bệnh tim phổ biến nhất ở mèo. Nghiên cứu CatScan do nhóm Royal Veterinary College (Anh) thực hiện và một nghiên cứu khác đăng trên JAVMA năm 2009 cùng ghi nhận khoảng 15% mèo trông hoàn toàn khỏe mạnh thực ra có bệnh cơ tim.

Khó khăn lớn nhất là bệnh thường "im lặng": nhiều mèo không có dấu hiệu gì cho đến khi xuất hiện biến chứng. Nghiên cứu trên JAVMA cũng cho thấy nghe tim có tiếng thổi hay không không đủ tin cậy để biết mèo có bệnh cơ tim; siêu âm tim mới là phương pháp chẩn đoán chính. Hai biến chứng cần cấp cứu ngay là suy tim (mèo thở nhanh, thở há miệng, bụng phập phồng khi thở) và huyết khối động mạch (mèo đột ngột liệt một hoặc hai chân sau, kêu đau, chân lạnh).

Một mẹo đơn giản người nuôi có thể làm tại nhà là đếm nhịp thở khi mèo ngủ say: đếm số lần ngực phồng lên trong 30 giây rồi nhân 2. Nhịp thở ngủ tăng dần theo thời gian là thông tin hữu ích để báo với bác sĩ. Mèo có tiếng tim bất thường, mèo thuộc giống có nguy cơ hoặc mèo chuẩn bị gây mê nên hỏi bác sĩ về việc kiểm tra tim.

9. Gan nhiễm mỡ khi mèo bỏ ăn

Mèo biếng ăn, bỏ ăn nhiều ngày có nguy cơ gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ (hepatic lipidosis) là một bệnh gan đặc trưng của mèo. Khi mèo ngừng ăn, cơ thể huy động mỡ dự trữ đến gan để tạo năng lượng. Gan mèo xử lý lượng mỡ lớn này kém, nên mỡ tích tụ trong tế bào gan và làm gan suy giảm chức năng. Trung tâm Cornell cho biết gan nhiễm mỡ gần như luôn đi kèm hoặc xảy ra sau một giai đoạn mèo gần như bỏ ăn hoàn toàn, và có thể khiến mèo tử vong nếu chậm trễ điều trị.

Mèo thừa cân có nguy cơ cao nhất vì có nhiều mỡ để đổ về gan. Nguyên nhân khiến mèo bỏ ăn có thể là một bệnh khác (viêm tụy, tiểu đường, bệnh thận, đau răng), căng thẳng khi chuyển nhà, đổi thức ăn mà mèo không chịu ăn, hoặc bị ép giảm cân quá nhanh. Dấu hiệu gồm bỏ ăn, lừ đừ, nôn, sụt cân và vàng da (thấy rõ ở lòng trắng mắt, tai, nướu).

Khác với chó, mèo không nên "nhịn ăn để tự khỏi". Nền tảng thú y Vetster khuyến cáo mèo bỏ ăn từ 2 ngày trở lên cần được thú y can thiệp khẩn. Mèo đã bị gan nhiễm mỡ thường không tự ăn lại, và cách điều trị chính là hỗ trợ dinh dưỡng tích cực, nhiều khi qua ống ăn do bác sĩ đặt, song song với việc điều trị bệnh gốc đã khiến bé bỏ ăn.

10. Bệnh da và ký sinh trùng ở mèo

Bệnh da hiếm khi nguy hiểm tính mạng nhưng gây khó chịu kéo dài, và một số bệnh có thể lây sang người. Nhà nuôi nhiều con thì nên điều trị cả đàn cùng lúc và làm sạch nơi ở.

10.1. Nấm da (dermatophytosis)

Cẩm nang Thú y Merck cho biết khoảng 98% ca nấm da ở mèo do nấm Microsporum canis. Mèo con và mèo lông dài dễ bị nặng và kéo dài hơn. Biểu hiện hay gặp là rụng lông thành từng mảng tròn, da tróc vảy, đóng mày, có thể ngứa hoặc không; vài mèo chỉ có các nốt sần nhỏ khó nhận ra.

Người có thể nhiễm nấm khi ôm, vuốt mèo bệnh hoặc chạm vào ghế, giường, lược chải mà mèo dùng; sợi lông gãy mang bào tử là nguồn lây quan trọng. Trẻ nhỏ và người có miễn dịch yếu nên cẩn thận hơn. Nhiều bệnh da khác trông giống nấm, nên bác sĩ cần làm xét nghiệm (soi lông, đèn Wood, nuôi cấy hoặc PCR) trước khi kết luận.

10.2. Bọ chét, ve tai và giun sán

Bọ chét khiến mèo ngứa ngáy, dị ứng da, làm mèo con thiếu máu và là vật trung gian truyền sán dây. Ve tai (Otodectes cynotis) làm mèo gãi tai dữ dội, tai có nhiều ráy nâu đen như bã cà phê. Giun đũa, giun móc, sán dây thường gặp ở mèo con, gây tiêu chảy, bụng to, chậm lớn.

Cách hiệu quả nhất là dùng thuốc phòng ngoại và nội ký sinh đều đặn, chọn loại an toàn cho mèo theo tư vấn của bác sĩ. Đừng bao giờ dùng sản phẩm trị ve rận của chó cho mèo: hoạt chất permethrin có trong một số loại có thể gây ngộ độc nặng ở mèo. Xem thêm bài Ve và bọ chét ở chó mèo: tác hại, cách diệt và phòng ngừa.

11. Khi nào cần đưa mèo đi khám ngay?

Mèo có dấu hiệu bất thường cần được bác sĩ thú y thăm khám kịp thời

Vì mèo che giấu bệnh giỏi, khi dấu hiệu đã rõ ràng thì bệnh thường không còn nhẹ. Hãy dùng bảng dưới đây để quyết định nên đưa bé đi sớm đến mức nào, nhưng đừng coi nó là chẩn đoán. Còn phân vân thì một cuộc điện thoại hỏi bác sĩ thú y luôn là lựa chọn an toàn.

Dấu hiệu bạn thấy ở mèo Mức độ ưu tiên
Mèo đực rặn tiểu không ra hoặc chỉ vài giọt; thở há miệng, thở gấp; liệt chân sau đột ngột; co giật; nghi ăn phải chất độc (thuốc của người, hoa lily, thuốc trị ve của chó) Cấp cứu ngay, kể cả ban đêm
Mèo con nôn, tiêu chảy, bỏ bú hoặc bỏ ăn; mèo nôn nhiều lần trong ngày; vàng da; bụng to nhanh Khám trong ngày
Mèo bỏ ăn hoàn toàn, nhất là mèo thừa cân Khám trong ngày, không chờ quá 2 ngày
Đi tiểu nhiều lần, ít, có máu ở mèo cái hoặc mèo đực vẫn tiểu ra nước; hắt hơi kèm ăn kém; mắt sưng đỏ, nhắm mắt Khám trong 24 giờ
Uống nhiều, tiểu nhiều, gầy dần, ăn nhiều mà vẫn gầy, hôi miệng, rụng lông từng mảng Hẹn bác sĩ trong vài ngày tới
Nôn búi lông thỉnh thoảng, bé vẫn ăn uống, chơi bình thường Theo dõi; nếu lặp lại thường xuyên thì hỏi bác sĩ ở lần khám tới

Để buổi khám hiệu quả, hãy chuẩn bị sẵn: thời điểm bé bắt đầu khác thường, tình hình ăn uống và khay cát, đã dùng thuốc gì, sổ tiêm phòng. Ảnh chụp chất nôn, khay cát hoặc một đoạn video lúc bé thở hay đi tiểu cũng giúp bác sĩ rất nhiều.

12. Bác sĩ thú y chẩn đoán bệnh ở mèo như thế nào?

Nhiều bệnh ở mèo có triệu chứng giống nhau, ví dụ uống nhiều và gầy có thể do thận, tiểu đường hoặc cường giáp. Vì vậy bác sĩ không kết luận chỉ bằng mắt thường mà kết hợp hỏi bệnh, khám lâm sàng và các xét nghiệm phù hợp. Tùy từng ca, bác sĩ chỉ chọn những kỹ thuật thật sự cần trong bảng sau.

Xét nghiệm, kỹ thuật Giúp trả lời điều gì Thường dùng khi
Khám lâm sàng, cân nặng, nghe tim phổi Tình trạng chung, mất nước, đau, tiếng tim bất thường Mọi lần khám
Xét nghiệm máu (công thức máu, sinh hóa, SDMA, T4) Chức năng thận, gan, đường huyết, tuyến giáp, thiếu máu, nhiễm trùng Mèo bệnh, mèo lớn tuổi, trước gây mê
Xét nghiệm nước tiểu Khả năng cô đặc của thận, đường niệu, tinh thể, máu, vi khuẩn Bệnh tiết niệu, bệnh thận, tiểu đường
Test nhanh FeLV/FIV, test parvo Nhiễm retrovirus, bệnh giảm bạch cầu Mèo mới nhận nuôi, mèo có dấu hiệu nghi ngờ
Siêu âm Bàng quang, thận, gan, ruột, dịch trong bụng; siêu âm tim cho bệnh cơ tim Nghi sỏi, FIP, bệnh tim, khối bất thường
X-quang Phổi, tim, sỏi cản quang, dị vật, xương, răng Khó thở, nghi sỏi, chấn thương, bệnh răng
Đo huyết áp Tăng huyết áp đi kèm bệnh thận, cường giáp Mèo lớn tuổi, mèo bệnh thận
Soi da, soi lông, nuôi cấy nấm Nấm da, ký sinh trùng da, ve tai Rụng lông, ngứa, ráy tai bất thường

Tìm hiểu thêm về chụp X-quang cho chó mèo: khi nào cần và quy trình.

13. Phòng bệnh cho mèo theo từng độ tuổi

Tiêm vắc-xin đúng lịch theo từng độ tuổi giúp mèo phòng nhiều bệnh truyền nhiễm

Hướng dẫn giai đoạn sống của mèo năm 2021 do AAHA và AAFP ban hành chia cuộc đời mèo thành bốn giai đoạn và khuyến nghị mọi con mèo được khám ít nhất mỗi năm một lần, mèo trên 10 tuổi ít nhất 6 tháng một lần. Vắc-xin cơ bản cho mèo gồm phòng calicivirus, herpesvirus, giảm bạch cầu và dại; vắc-xin FeLV được cân nhắc tùy nguy cơ tiếp xúc. Chi tiết về lịch tiêm có trong bài tiêm phòng cho mèo.

Giai đoạn Bệnh cần lưu ý Việc nên làm
Mèo con (dưới 1 tuổi) Giảm bạch cầu, hô hấp trên, giun sán, nấm da, bọ chét Tiêm phòng đủ mũi theo lịch bác sĩ, tẩy giun, xét nghiệm FeLV/FIV khi nhận nuôi, cách ly mèo mới trước khi cho sống chung
Mèo trưởng thành trẻ (1–6 tuổi) Viêm bàng quang, tắc niệu đạo, FIP, bệnh răng miệng, béo phì Khám hằng năm, giữ cân nặng, khuyến khích uống nước, giảm căng thẳng, phòng ký sinh trùng
Mèo trưởng thành lớn (7–10 tuổi) Bệnh thận, tiểu đường, bệnh răng, bệnh cơ tim Khám hằng năm kèm xét nghiệm máu, nước tiểu; theo dõi cân nặng và lượng nước uống
Mèo lớn tuổi (trên 10 tuổi) Bệnh thận, cường giáp, tăng huyết áp, viêm khớp, khối u Khám 6 tháng một lần, xét nghiệm máu, nước tiểu, đo huyết áp; khay cát thấp, dễ vào

Một số thói quen đơn giản giúp giảm nguy cơ nhiều bệnh cùng lúc: giữ mèo ở cân nặng lý tưởng, đặt nhiều chỗ uống nước sạch, có số khay cát bằng số mèo cộng thêm một, hạn chế mèo ra ngoài để tránh đánh nhau và lây bệnh, và ghi lại những thay đổi nhỏ để báo với bác sĩ.

14. Khám bệnh cho mèo tại Sacomvet

Sacomvet hiện có hai điểm khám ở Thủ Đức, nhận khám mèo, chó và một số thú nhỏ. Ngay tại phòng khám có sẵn xét nghiệm, chụp X-quang, siêu âm và phòng phẫu thuật, nên bác sĩ có thể truy đến gốc bệnh chứ không dừng ở việc giảm triệu chứng. Với mèo cao tuổi hoặc rất sợ di chuyển, bạn có thể hẹn bác sĩ đến tận nhà để khám, tiêm phòng, tẩy giun hay lấy mẫu xét nghiệm. Xem thêm khi nào nên gọi bác sĩ thú y đến nhà.

Trước khi đưa mèo đến, bạn nên dùng lồng vận chuyển có nắp, phủ khăn để bé bớt sợ, và hãy gọi trước để hỏi bé có phải nhịn ăn trước khi lấy máu hay không.

Liên hệ Sacomvet:

  • Cơ sở 1: 205 Thân Văn Nhiếp, P. Bình Trưng, TP. Thủ Đức – 0337 472 888
  • Cơ sở 2: 175 Lương Định Của, P. An Khánh, TP. Thủ Đức – 0977 451 595

15. Câu hỏi thường gặp về bệnh ở mèo

Bác sĩ thú y khám tổng quát cho mèo tại phòng khám

Mèo bỏ ăn một ngày có sao không?
Mèo bỏ ăn không nên xem nhẹ như ở chó, vì mèo, nhất là mèo thừa cân, có nguy cơ gan nhiễm mỡ khi nhịn ăn vài ngày. Nếu bé bỏ ăn hoàn toàn kèm nôn, lừ đừ, hoặc bỏ ăn tới ngày thứ hai, hãy đưa bé đi khám.

Mèo đi tiểu ra máu là bị gì?
Thường gặp nhất là viêm bàng quang vô căn, ngoài ra có thể do sỏi, nút nhầy niệu đạo hoặc nhiễm khuẩn. Riêng mèo đực rặn tiểu mà không ra nước tiểu cần đi cấp cứu ngay vì có thể đang bị tắc niệu đạo.

Mèo chỉ ở trong nhà có cần tiêm phòng?
Có. Virus giảm bạch cầu rất bền ngoài môi trường và có thể theo giày dép, quần áo vào nhà. AAHA và AAFP xem vắc-xin phòng giảm bạch cầu, calicivirus, herpesvirus và dại là vắc-xin cơ bản cho mọi con mèo; lịch tiêm phù hợp sẽ được bác sĩ tính theo tuổi và lối sống của bé.

Tóm lại, mèo có thể mắc nhiều bệnh khác nhau theo từng độ tuổi: mèo con dễ bị bệnh truyền nhiễm và ký sinh trùng, mèo trưởng thành hay gặp vấn đề tiết niệu và răng miệng, còn mèo lớn tuổi có nguy cơ cao bị bệnh thận, cường giáp, tiểu đường và bệnh tim. Vì mèo rất giỏi che giấu bệnh, hãy chú ý những thay đổi nhỏ trong ăn uống, đi vệ sinh, cân nặng và hành vi; đưa bé đến bác sĩ ngay khi thấy dấu hiệu cấp cứu như rặn tiểu không ra, thở há miệng hay bỏ ăn. Tiêm phòng đầy đủ, phòng ký sinh trùng, duy trì cân nặng chuẩn và đi khám định kỳ là những việc giúp phát hiện bệnh sớm nhất và giúp bé sống khỏe lâu hơn.

Thông tin trong bài chỉ để tham khảo; chẩn đoán và điều trị cho từng bé cần bác sĩ thú y trực tiếp thăm khám.