Viêm đường hô hấp trên ở mèo: nguyên nhân và cách xử lý

CẤP CỨU 24/7 Luôn sẵn sàng tiếp nhận

Viêm đường hô hấp trên ở mèo: nguyên nhân và cách xử lý

22/11/2026
Tin tức

Tóm tắt cho người bận rộn: Viêm đường hô hấp trên ở mèo (dân gian hay gọi là cảm cúm mèo hoặc viêm mũi họng) là khi niêm mạc mũi, xoang, vùng họng và kết mạc mắt bị viêm. Theo các tài liệu chuyên ngành, khoảng 80–90% trường hợp do hai loại virus: herpesvirus mèo (FHV-1) và calicivirus mèo (FCV); vi khuẩn như Chlamydia felis, Bordetella, Mycoplasma có thể gây bệnh hoặc bội nhiễm. Biểu hiện hay gặp là hắt hơi, sổ mũi, mắt đỏ và ướt, đôi khi kèm sốt, bỏ ăn. Ca nhẹ thường tự cải thiện sau 1–2 tuần với chăm sóc tốt tại nhà, nhưng mèo con, mèo già, mèo bỏ ăn trên 1 ngày, thở khó hoặc loét mắt nên được đưa tới bác sĩ sớm. Kháng sinh vô tác dụng với virus, chỉ có ích khi bác sĩ xác định có vi khuẩn tham gia.

Nếu mèo nhà bạn hắt hơi kèm sổ mũi đặc màu vàng xanh, nheo mắt, nằm một chỗ, không chịu ăn, hoặc thở bằng miệng, hãy gọi cho bác sĩ thú y thay vì chờ bé "tự khỏi".

Nội dung bài được tổng hợp từ Merck Veterinary Manual (cập nhật 2026), trung tâm Cornell Feline Health Center, hướng dẫn của nhóm chuyên gia bệnh mèo châu Âu ABCD về herpesvirus và calicivirus, cùng khuyến cáo dùng kháng sinh cho bệnh hô hấp chó mèo của Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Thú nhỏ Quốc tế (ISCAID, 2017).

1. Viêm đường hô hấp trên ở mèo là gì?

Đường hô hấp của mèo được chia làm hai phần. Đường hô hấp trên gồm khoang mũi, các xoang, vùng hầu họng phía sau miệng và mũi, thanh quản. Phần dưới là khí quản, các nhánh phế quản và hai lá phổi. Khi mầm bệnh gây viêm ở phần trên, mèo sẽ có các biểu hiện quen thuộc như hắt hơi, chảy mũi, chảy nước mắt; người Việt hay gọi nôm na là "mèo bị cảm", "mèo bị cúm".

Mèo con là đối tượng dễ bị viêm đường hô hấp trên nhất, đặc biệt khi chưa tiêm phòng đủ

Trong y văn thú y, tình trạng này còn được gọi là phức hợp bệnh hô hấp ở mèo (feline respiratory disease complex) hoặc URI (upper respiratory infection). Chữ "phức hợp" cho thấy đây không chỉ có một bệnh, mà là một nhóm bệnh có biểu hiện giống nhau, do nhiều tác nhân gây ra, có khi cùng lúc.

Đây là nhóm bệnh khiến mèo phải đi khám nhiều bậc nhất, hay gặp ở mèo con, mèo vừa được nhận về và mèo sống trong nhà có nhiều mèo. Theo Cornell, vắc xin đã giúp giảm mạnh số ca nặng nhưng chưa loại bỏ được các mầm bệnh rất dễ lây này.

2. Nguyên nhân gây viêm đường hô hấp trên ở mèo

2.1. Hai virus chiếm phần lớn số ca

Herpesvirus mèo type 1 (FHV-1), tác nhân của bệnh FVR (feline viral rhinotracheitis). Virus thường tấn công niêm mạc mũi và mắt, gây hắt hơi dữ dội, viêm kết mạc, đôi khi loét giác mạc. Cornell cho biết có tới 97% mèo từng tiếp xúc với herpesvirus trong đời, và tới 80% mèo nhiễm sẽ mang virus suốt đời ở dạng "ngủ" (tiềm ẩn) trong hạch thần kinh.

Calicivirus mèo (FCV) có rất nhiều chủng và biến đổi liên tục. Ngoài các triệu chứng mũi, mắt nhẹ hơn FHV, calicivirus đặc trưng bởi các vết loét trong miệng, trên lưỡi, đôi khi gây viêm phổi ở mèo con và "hội chứng đi khập khiễng" tạm thời do viêm khớp. Hướng dẫn của ABCD ghi nhận virus này gần như luôn được tìm thấy ở mèo bị viêm lợi, viêm miệng mạn tính.

Hai virus có thể cùng nhiễm trên một con mèo, và trên thực tế nhìn bằng mắt khó biết chắc đâu là virus nào.

2.2. Vi khuẩn và các tác nhân khác

Tác nhân Loại Đặc điểm nổi bật
Herpesvirus mèo (FHV-1) Virus Hắt hơi nhiều, viêm kết mạc, loét giác mạc; mang trùng suốt đời, tái phát khi stress
Calicivirus mèo (FCV) Virus Loét lưỡi, miệng; có thể viêm phổi, đi khập khiễng; liên quan viêm miệng mạn
Chlamydia felis Vi khuẩn Chủ yếu gây viêm kết mạc kéo dài, thường một mắt rồi lan sang mắt kia
Bordetella bronchiseptica Vi khuẩn Gây ho, hắt hơi; gặp nhiều ở nơi nuôi đông; có thể lây từ chó
Mycoplasma Vi khuẩn Thường bội nhiễm, góp phần gây viêm kết mạc và viêm mũi
Vi khuẩn bội nhiễm khác Vi khuẩn Làm dịch mũi chuyển đặc, vàng xanh sau khi niêm mạc bị virus làm tổn thương

Ngoài nhiễm trùng, viêm mũi ở mèo còn có thể do dị vật (hạt cỏ), polyp mũi họng, áp xe chân răng, nấm, khối u. Những nguyên nhân này sẽ được nhắc đến ở phần phân biệt bên dưới.

3. Triệu chứng mèo bị viêm đường hô hấp trên

Triệu chứng của bệnh khá đa dạng, tùy tác nhân gây bệnh và tuổi của mèo. Phần này điểm qua các biểu hiện thường gặp và những dấu hiệu cho thấy bệnh đang nặng lên.

Mèo nghẹt mũi thường mệt mỏi và bỏ ăn vì không ngửi được mùi thức ăn

3.1. Biểu hiện thường gặp

  • Hắt hơi, có khi thành tràng liên tục.
  • Chảy nước mũi: ban đầu trong, sau vài ngày có thể đặc, màu vàng hoặc xanh nếu bội nhiễm vi khuẩn.
  • Chảy nước mắt, mắt đỏ, sưng mí: mèo nheo mắt, có ghèn, mí mắt dính.
  • Nghẹt mũi: thở khò khè, thở bằng miệng khi mũi tắc nhiều.
  • Sốt, lừ đờ, ngủ nhiều hơn.
  • Biếng ăn hoặc bỏ ăn: mèo chọn thức ăn chủ yếu bằng khứu giác, nên khi mũi nghẹt, bé thường không còn hứng thú ăn.
  • Chảy dãi, hôi miệng, loét lưỡi (gợi ý calicivirus).
  • Khàn tiếng, ho nhẹ.

Theo Merck, ca nhẹ có triệu chứng trong khoảng 5–10 ngày và có thể đến 6 tuần ở ca nặng.

3.2. Dấu hiệu gợi ý từng tác nhân

Không thể chẩn đoán chính xác tác nhân chỉ bằng quan sát, nhưng một số đặc điểm giúp bác sĩ định hướng:

  • Nghiêng về herpesvirus: hắt hơi dữ dội, viêm kết mạc rõ, loét giác mạc (mắt đục, mèo nhắm nghiền một mắt vì đau).
  • Nghiêng về calicivirus: loét lưỡi, vòm miệng, chảy dãi, đau khi ăn, đôi khi đi khập khiễng tạm thời ở mèo con.
  • Nghiêng về Chlamydia: viêm kết mạc kéo dài nhiều tuần, kết mạc sưng phù, ít triệu chứng mũi.
  • Nghiêng về Bordetella: ho nhiều hơn, gặp ở mèo sống gần chó hoặc nơi nuôi đông.

3.3. Mèo con cần được theo dõi kỹ hơn

Mèo con, đặc biệt dưới 8 tuần tuổi, dễ chuyển nặng hơn mèo trưởng thành. Mũi nghẹt khiến bé bú hoặc ăn khó, nhanh chóng sụt cân và mất nước. Viêm kết mạc nặng có thể làm mí mắt dính chặt, mủ đọng bên trong gây tổn thương giác mạc; một số bé còn bị dính kết mạc vĩnh viễn. Mèo con cũng dễ bị calicivirus lan xuống phổi. Vì vậy, với mèo con có triệu chứng hô hấp, nên đưa đi khám sớm thay vì chỉ theo dõi tại nhà, và cân bé mỗi ngày để phát hiện sụt cân.

3.4. Dấu hiệu bệnh đang lan xuống đường hô hấp dưới

Một số ca, hay gặp ở mèo con hay mèo yếu miễn dịch, có thể tiến triển thành viêm phổi. Cần lưu ý khi mèo ho nhiều, thở nhanh, thở gắng sức, phập phồng bụng. Cornell khuyến cáo nhịp thở lúc mèo nghỉ không nên vượt quá 35 lần mỗi phút; nếu đếm được cao hơn thì nên cho bé đi khám.

4. Bệnh lây truyền giữa các mèo ra sao?

Các mầm bệnh có nhiều trong nước mũi, nước mắt, nước bọt của mèo bệnh và mèo mang trùng. Mèo lây cho nhau qua:

  • Tiếp xúc trực tiếp: liếm lông cho nhau, ngủ chung, đánh nhau.
  • Giọt bắn khi hắt hơi: có thể lan trong phạm vi khoảng hơn một mét.
  • Đồ dùng chung: bát ăn, bát nước, khay cát, đồ chơi, lồng vận chuyển.
  • Qua tay và quần áo người chăm sóc: đặc biệt với calicivirus, loại virus bền và kháng nhiều chất tẩy rửa thông thường.

Thời gian từ lúc nhiễm đến khi có triệu chứng (thời gian ủ bệnh) thường chỉ vài ngày: khoảng 2–6 ngày với herpesvirus và 2–10 ngày với calicivirus. Vì vậy, một bé mèo mới mua về khỏe mạnh có thể bắt đầu hắt hơi sau vài ngày đến một tuần, do đã nhiễm từ nơi ở cũ. Mèo trong giai đoạn ủ bệnh vẫn có thể thải mầm bệnh ra môi trường.

Herpesvirus khá yếu ngoài môi trường và cần tiếp xúc gần để lây. Theo ABCD, mèo bệnh có thể thải herpesvirus khoảng 3 tuần. Calicivirus bền hơn, có thể tồn tại trên bề mặt khô vài tuần và bị nhiều chất tẩy rửa thông thường bỏ qua.

Những mèo dễ mắc bệnh hơn:

  • Mèo con chưa tới 6 tháng, đặc biệt khi kháng thể mẹ truyền đã giảm mà chưa tiêm đủ vắc xin.
  • Mèo vừa được đón về từ nhóm cứu hộ, cửa hàng hay nơi nuôi đông.
  • Mèo giống mặt ngắn như Ba Tư, Exotic: đường mũi hẹp, dễ nghẹt.
  • Mèo già, mèo mắc FIV, FeLV hoặc bệnh mạn tính.
  • Mèo đang bị stress: chuyển nhà, gửi khách sạn, nhập đàn mới, sau phẫu thuật.

Bệnh không lây sang người. Riêng Bordetella thì chó và mèo có thể truyền cho nhau.

5. Lúc nào mèo cần gặp bác sĩ?

Nhiều ca nhẹ có thể theo dõi tại nhà, nhưng cũng có những dấu hiệu cho thấy mèo cần được bác sĩ thăm khám càng sớm càng tốt.

Bác sĩ nghe phổi, kiểm tra mắt và miệng để đánh giá mức độ nặng của bệnh

Có ca không cần thuốc, nhưng nhiều ca vẫn nên để bác sĩ xem. Bảng dưới đây giúp bạn quyết định:

Tình trạng của mèo Mức độ Nên làm gì
Mèo trưởng thành hắt hơi, chảy mũi trong, vẫn ăn uống, chơi bình thường Nhẹ Chăm sóc tại nhà, theo dõi 2–3 ngày; gọi tư vấn nếu không đỡ
Dịch mũi đặc vàng xanh kèm sốt, lừ đừ hoặc ăn kém Trung bình Đặt lịch khám trong 24–48 giờ
Mèo con dưới 3 tháng hoặc mèo già có triệu chứng Trung bình đến nặng Khám sớm, vì dễ mất nước và suy kiệt
Bỏ ăn hoàn toàn trên 24 giờ Nặng Khám trong ngày; mèo nhịn ăn kéo dài có thể bị gan nhiễm mỡ
Mắt nhắm nghiền, đục, chảy nhiều nước mắt Nặng Khám trong ngày để kiểm tra loét giác mạc
Thở há miệng, thở nhanh trên 35 lần/phút lúc nghỉ, ho nhiều Cấp cứu Đi ngay
Sốt cao, phù mặt, chân, loét da, vàng da (nghi calicivirus thể toàn thân) Cấp cứu Đi ngay, báo trước để phòng khám cách ly

Khi đi khám, hãy chuẩn bị thông tin về lịch tiêm phòng, bé bắt đầu có triệu chứng từ hôm nào, bé có tiếp xúc mèo mới hay không, và các thuốc đã dùng. Nếu nhà có nhiều mèo, hãy cho biết các bé khác có triệu chứng tương tự không.

6. Bác sĩ chẩn đoán bệnh ra sao?

Với ca cấp tính điển hình, bác sĩ thường chẩn đoán dựa trên khám lâm sàng và tiền sử, chưa cần xét nghiệm tìm tác nhân. Bác sĩ sẽ đo thân nhiệt, nghe tim và phổi, xem bé có mất nước không, khám miệng tìm vết loét, khám mắt.

Xét nghiệm thêm thường chỉ cần trong các tình huống dưới đây:

  • Nhuộm huỳnh quang giác mạc (fluorescein): nhỏ thuốc nhuộm vào mắt để phát hiện vết loét giác mạc mà mắt thường khó thấy.
  • PCR dịch mũi, dịch kết mạc, dịch họng: tìm herpesvirus, calicivirus, Chlamydia, Mycoplasma, Bordetella. Hữu ích khi có dịch trong nhà nhiều mèo hoặc bệnh kéo dài. Kết quả cần diễn giải cẩn thận, vì mèo khỏe cũng có thể mang các mầm bệnh này, và mèo vừa tiêm vắc xin sống có thể cho dương tính.
  • Xét nghiệm máu, kiểm tra FIV/FeLV: khi bệnh nặng, tái phát nhiều lần hoặc ở mèo trưởng thành không đáp ứng điều trị.
  • X-quang ngực: khi nghi viêm phổi.
  • Nội soi mũi, chụp CT, sinh thiết, cấy vi khuẩn: dành cho viêm mũi mạn tính trên 10 ngày hoặc không đáp ứng điều trị, nhằm tìm dị vật, polyp, nấm, khối u.

Theo hướng dẫn ISCAID, bệnh kéo dài dưới 10 ngày được coi là cấp tính, trên 10 ngày là mạn tính và cần được điều tra kỹ hơn.

7. Cách điều trị viêm hô hấp trên cho mèo

Phần lớn ca do virus nên không có thuốc "diệt tận gốc" cho mọi trường hợp. Trọng tâm điều trị là hỗ trợ cơ thể mèo vượt qua đợt bệnh, kiểm soát biến chứng và xử lý nhiễm khuẩn khi có. Chọn thuốc nào, bao nhiêu và trong bao lâu là việc của bác sĩ sau khi đã khám bé.

Mèo mất nước, bỏ ăn có thể cần truyền dịch và điều trị hỗ trợ tại phòng khám

7.1. Chăm sóc hỗ trợ tại phòng khám

  • Truyền dịch khi mèo mất nước do sốt, bỏ ăn.
  • Hỗ trợ dinh dưỡng: thuốc kích thích thèm ăn, thức ăn dạng lỏng dễ nuốt; đặt ống thông dinh dưỡng với ca bỏ ăn kéo dài.
  • Khí dung, xông hơi nước muối sinh lý giúp làm loãng dịch, thông mũi.
  • Giảm đau, hạ sốt bằng thuốc an toàn cho mèo khi có loét miệng gây đau hoặc sốt cao.
  • Vệ sinh mắt, mũi và điều trị tại chỗ với thuốc nhỏ mắt phù hợp.

7.2. Thuốc kháng virus

Với mèo bị herpesvirus nặng hoặc có tổn thương mắt, bác sĩ có thể kê thuốc kháng virus đường uống hoặc thuốc nhỏ mắt kháng virus. Các thuốc này phải được bác sĩ thú y lựa chọn, vì nhiều thuốc kháng virus dùng cho người gây độc cho mèo. Với calicivirus, đến nay vẫn chưa có thuốc kháng virus riêng được dùng phổ biến.

7.3. Điều trị biến chứng mắt và miệng

  • Loét giác mạc: thuốc nhỏ mắt kháng sinh để phòng bội nhiễm, thuốc kháng virus khi cần, tái khám để theo dõi vết loét lành. Đừng tự ý nhỏ loại thuốc chứa corticoid khi chưa loại trừ loét giác mạc, vì vết loét có nguy cơ lan sâu.
  • Loét miệng: giảm đau, thức ăn mềm, nguội, dễ ăn.

7.4. Khi nào mèo cần nằm viện?

Phần lớn ca có thể điều trị ngoại trú. Bác sĩ có thể đề nghị nằm viện, trong khu vực cách ly với thú cưng khác, khi mèo:

  • Mất nước rõ, bỏ ăn nhiều ngày, cần truyền dịch tĩnh mạch hoặc đặt ống thông dinh dưỡng.
  • Thở khó, nghi viêm phổi, cần thở oxy và theo dõi sát.
  • Là mèo con rất nhỏ hoặc mèo già có bệnh nền.
  • Có dấu hiệu nghi calicivirus thể toàn thân.

8. Kháng sinh: khi nào cần và khi nào không?

Người nuôi mèo hỏi câu này nhiều hơn cả. Nhiều người có thói quen mua kháng sinh cho mèo ngay khi thấy hắt hơi, nhưng điều này thường không cần thiết và góp phần làm vi khuẩn kháng thuốc.

Hướng dẫn ISCAID năm 2017 đưa ra cách tiếp cận như sau:

Tình huống Khuyến cáo chung
Triệu chứng dưới 10 ngày, mèo vẫn ăn, không sốt, dịch mũi trong Có thể theo dõi, chăm sóc hỗ trợ mà chưa cần kháng sinh
Dịch mũi đặc vàng xanh kèm sốt, lừ đừ hoặc biếng ăn Bác sĩ có thể cân nhắc kháng sinh theo kinh nghiệm, thường trong 7–10 ngày
Dùng kháng sinh 10 ngày không đỡ hoặc bệnh tái phát Không nên đổi kháng sinh liên tục; cần làm thêm xét nghiệm tìm nguyên nhân
Viêm kết mạc nghi Chlamydia hoặc Mycoplasma Bác sĩ chọn kháng sinh phù hợp, có thể dùng lâu hơn

Nhóm kháng sinh thường được ưu tiên trong hướng dẫn là nhóm tetracycline (như doxycycline). Tuy vậy, liều, dạng thuốc và cách cho uống cần bác sĩ hướng dẫn cụ thể, vì viên doxycycline có thể gây tổn thương thực quản ở mèo nếu nuốt khan.

Không nên:

  • Tự mua kháng sinh dành cho người cho mèo uống.
  • Dùng lại thuốc còn thừa của lần bệnh trước hoặc của mèo khác.
  • Ngưng kháng sinh giữa chừng khi thấy mèo "đỡ rồi", nếu bác sĩ đã kê đủ liệu trình.

9. Chăm sóc tại nhà

Chăm sóc tốt tại nhà đóng vai trò rất lớn, nhất là với ca nhẹ.

Hâm ấm thức ăn có mùi thơm giúp mèo nghẹt mũi chịu ăn trở lại

9.1. Giữ mũi, mắt thông thoáng

  • Lau nhẹ ghèn mắt, dịch mũi nhiều lần trong ngày bằng bông gòn hoặc gạc thấm nước muối sinh lý ấm. Dùng miếng bông riêng cho từng mắt.
  • Cho mèo vào phòng tắm đóng cửa khoảng 10–15 phút trong lúc bạn xả nước nóng tạo hơi ẩm, hoặc dùng máy tạo ẩm, giúp dịch mũi loãng ra.
  • Không tự nhỏ thuốc nhỏ mũi, thuốc nhỏ mắt của người cho mèo; một số loại thông mũi gây hại cho mèo.

9.2. Giúp mèo ăn uống

  • Hâm ấm pate, thức ăn ướt đến khoảng nhiệt độ cơ thể để mùi thơm tỏa ra nhiều hơn.
  • Chọn món có mùi mạnh, mềm, dễ nuốt; chia nhiều bữa nhỏ.
  • Với mèo loét miệng, cho ăn thức ăn mềm, không quá nóng.
  • Đặt nước sạch ở nhiều nơi, có thể thêm nước vào thức ăn.
  • Nếu mèo không ăn gì trong 24 giờ, đừng chờ thêm, hãy liên hệ bác sĩ.

9.3. Môi trường nghỉ ngơi

  • Phòng yên tĩnh, ấm, tránh gió lùa, có ổ nằm êm.
  • Hạn chế stress: không tắm khi bé đang bệnh, tránh xáo trộn, hạn chế khách lạ.
  • Cách ly mèo bệnh với mèo khác, dùng bát, khay cát riêng; rửa tay sau khi chăm bé.
  • Vệ sinh bề mặt, bát ăn bằng loại khử khuẩn diệt được calicivirus, hỏi bác sĩ nếu chưa rõ chọn loại nào.

9.4. Theo dõi và ghi chép mỗi ngày

Ghi lại vài thông tin đơn giản giúp bạn và bác sĩ đánh giá bé đang tốt lên hay xấu đi:

  • Lượng ăn, lượng nước uống trong ngày.
  • Màu và lượng dịch mũi, ghèn mắt.
  • Nhịp thở lúc mèo ngủ (đếm số lần ngực nhấp nhô trong 30 giây rồi nhân đôi).
  • Thân nhiệt, nếu nhà sẵn nhiệt kế cho thú cưng.
  • Cân nặng mỗi 2–3 ngày, nhất là với mèo con.

Nếu sau 3–5 ngày chăm sóc mà các chỉ số này không cải thiện, hãy đưa bé đi khám.

9.5. Những điều cần tránh

  • Không tự cho mèo dùng thuốc cảm hay thuốc hạ sốt cho người, ví dụ paracetamol, vì chất này rất độc với mèo.
  • Không bôi dầu gió, tinh dầu lên mũi hay cho mèo ngửi; nhiều loại tinh dầu độc với mèo.
  • Không dùng thực phẩm chức năng "chữa cúm" mà chưa hỏi bác sĩ. Ví dụ, L-lysine từng được dùng nhiều cho herpesvirus, nhưng các tổng quan gần đây cho thấy bằng chứng không ủng hộ hiệu quả của nó.

10. Biến chứng và viêm mũi mạn tính

Đa số mèo hồi phục hoàn toàn, nhưng một số có thể gặp biến chứng:

  • Loét giác mạc, viêm giác mạc mạn, hoại tử giác mạc: chủ yếu do herpesvirus, có thể ảnh hưởng thị lực nếu không xử lý.
  • Dính mí, dính kết mạc ở mèo con bị viêm kết mạc nặng.
  • Viêm phổi: nhất là ở mèo con, mèo suy giảm miễn dịch.
  • Viêm mũi mạn tính: theo ABCD, tổn thương xương xoăn mũi trong giai đoạn cấp là yếu tố thuận lợi cho viêm mũi mạn về sau. Mèo hắt hơi, chảy mũi dai dẳng hoặc cứ khỏi rồi lại bị, có khi suốt đời; thường cần quản lý lâu dài thay vì chữa dứt điểm.
  • Viêm lợi, viêm miệng mạn tính: liên quan đến calicivirus mang trùng, gây đau miệng, hôi miệng, chảy dãi kéo dài.
  • Gan nhiễm mỡ: mèo (đặc biệt mèo béo) nhịn ăn vài ngày có thể bị tích mỡ trong gan, gây vàng da và suy gan. Vì thế không được để mèo bỏ ăn lâu.
  • Calicivirus thể toàn thân độc lực cao: hiếm gặp nhưng nghiêm trọng, gây sốt cao, phù mặt và chân, loét da, vàng da, có thể bùng phát thành dịch với tỷ lệ tử vong cao.

11. Mèo mang trùng và tái phát

Khỏi triệu chứng không có nghĩa là mèo đã sạch mầm bệnh, và đó là lý do nhiều bé hắt hơi trở lại sau một thời gian tưởng như đã khỏe.

Mèo đã khỏi bệnh vẫn có thể tái phát triệu chứng khi bị stress

Một đặc điểm quan trọng của bệnh hô hấp trên ở mèo là tình trạng mang trùng sau khi khỏi:

  • Herpesvirus: sau đợt bệnh đầu, virus ẩn trong hạch thần kinh. Cornell cho biết có tới 45% mèo mang virus sẽ định kỳ thải virus, thường vào những lúc bị stress như chuyển nhà, gửi khách sạn, sinh đẻ, phẫu thuật hoặc dùng corticoid. Lúc đó, bé có thể hắt hơi, chảy mắt nhẹ trở lại, hoặc không biểu hiện gì nhưng vẫn lây cho mèo khác.
  • Calicivirus: nhiều mèo tiếp tục thải virus liên tục trong vài tuần đến vài tháng, một số kéo dài nhiều năm, dù trông hoàn toàn khỏe mạnh.

Vì vậy, một con mèo "khỏe" mới về nhà vẫn có thể mang mầm bệnh cho đàn mèo cũ. Việc tái phát nhẹ ở mèo đã từng bệnh cũng là điều có thể dự đoán, không nhất thiết là "bệnh không khỏi". Giảm stress, giữ lịch tiêm phòng và theo dõi sát là cách quản lý hiệu quả nhất.

12. Phân biệt với các bệnh có triệu chứng tương tự

Hắt hơi, chảy mũi chưa chắc đã do nhiễm trùng. Bác sĩ sẽ nghĩ đến các nguyên nhân khác khi triệu chứng bất thường hoặc kéo dài:

Bệnh Gợi ý nhận biết Khác gì với viêm hô hấp trên do nhiễm trùng
Dị vật mũi (hạt cỏ, lá) Hắt hơi đột ngột, dữ dội, thường chỉ chảy một bên mũi Không lây, mèo khác trong nhà không bị
Polyp mũi họng Mèo trẻ thở khò khè kéo dài, có khi kèm viêm tai Không đáp ứng kháng sinh, cần nội soi, phẫu thuật
Áp xe chân răng Chảy mũi một bên, hôi, sưng mặt Cần khám răng, X-quang răng
Nhiễm nấm mũi (ví dụ Cryptococcus) Sưng sống mũi, chảy mũi kéo dài Cần xét nghiệm tế bào, kháng nguyên nấm
Khối u mũi Mèo lớn tuổi, chảy mũi một bên, có máu, biến dạng mặt Tiến triển dần, không theo đợt
Hen suyễn mèo Ho, thở khò khè, thở rít từng cơn Bệnh ở đường hô hấp dưới, thường không hắt hơi, không chảy mũi
Dị ứng, kích ứng môi trường Hắt hơi khi có khói, bụi, mùi nồng Không sốt, không lây, cải thiện khi tránh tác nhân

Nếu mèo chảy mũi chỉ một bên, có máu, hoặc bệnh kéo dài quá 10 ngày dù đã điều trị, nên làm thêm xét nghiệm thay vì tiếp tục dùng thuốc theo kinh nghiệm.

13. Phòng ngừa viêm hô hấp trên cho mèo

Không có biện pháp nào giúp mèo tránh bệnh hoàn toàn, nhưng kết hợp tiêm phòng, vệ sinh và giảm stress sẽ giảm đáng kể cả nguy cơ mắc bệnh lẫn mức độ nặng khi bé lỡ nhiễm.

Vắc xin phòng herpesvirus và calicivirus giúp giảm mức độ nặng của bệnh hô hấp ở mèo

13.1. Tiêm vắc xin đầy đủ

Herpesvirus và calicivirus nằm trong nhóm vắc xin cốt lõi mà mọi con mèo nên được tiêm, thường kết hợp cùng vắc xin giảm bạch cầu trong cùng một mũi tiêm phối hợp (loại 3 hoặc 4 thành phần). Cần hiểu đúng: vắc xin giúp mèo bệnh nhẹ hơn và hồi phục nhanh hơn, nhưng không ngăn hoàn toàn việc nhiễm virus hay trở thành mèo mang trùng. ABCD cũng nhấn mạnh miễn dịch sau khi khỏi calicivirus không kéo dài suốt đời và không bảo vệ trước mọi chủng, nên mèo đã từng bệnh vẫn cần tiêm phòng.

Mèo con thường được tiêm mũi đầu lúc 6–8 tuần tuổi, sau đó nhắc lại theo lịch bác sĩ đưa ra. Tham khảo thêm lịch tiêm phòng cho mèo và bài bệnh giảm bạch cầu ở mèo, một bệnh cũng được phòng trong cùng mũi vắc xin.

13.2. Vắc xin không bắt buộc: Chlamydia và Bordetella

Ngoài vắc xin cốt lõi, có vắc xin phòng Chlamydia felis và Bordetella bronchiseptica. Đây là nhóm vắc xin không bắt buộc, thường chỉ được cân nhắc cho mèo sống ở nơi đông mèo như trại giống, nhà nuôi nhiều mèo đã xác định có tác nhân này, hoặc mèo thường xuyên gửi khách sạn. Mèo nuôi đơn lẻ trong nhà thường không cần. Hãy hỏi bác sĩ để quyết định có phù hợp với hoàn cảnh nhà bạn hay không.

13.3. Giảm lây nhiễm trong nhà nhiều mèo

  • Cách ly mèo mới về khoảng 2 tuần, đưa đi khám, tiêm đủ rồi mới cho sống chung.
  • Mỗi mèo có bát ăn, bát nước riêng; đủ khay cát; nhà thông thoáng, không quá đông.
  • Rửa tay giữa các lần chăm mèo bệnh và mèo khỏe.
  • Vệ sinh lồng vận chuyển, đồ chơi sau khi mèo bệnh sử dụng.

13.4. Vệ sinh, khử trùng khi nhà có mèo bệnh

Calicivirus có thể sống nhiều ngày đến vài tuần trên bề mặt khô và kháng một số chất tẩy rửa thông thường. Khi vệ sinh:

  • Làm sạch chất bẩn, dịch tiết bằng nước và xà phòng trước, rồi mới dùng chất khử trùng.
  • Dùng nước tẩy javel pha loãng hoặc các sản phẩm khử trùng thú y có ghi tác dụng với calicivirus, để đủ thời gian tiếp xúc theo hướng dẫn trên nhãn, sau đó rửa lại bằng nước sạch.
  • Giặt chăn, đệm của mèo bằng nước nóng.
  • Không pha javel chung với chất tẩy khác, mở cửa thông thoáng khi dùng.

13.5. Giảm stress cho mèo từng mắc herpesvirus

  • Giữ thói quen sinh hoạt ổn định, có chỗ ẩn nấp yên tĩnh.
  • Chuẩn bị kỹ khi chuyển nhà, gửi khách sạn, đưa mèo mới về.
  • Báo cho bác sĩ biết tiền sử herpesvirus trước khi phẫu thuật hoặc dùng thuốc có corticoid.

Bạn cũng có thể đọc thêm bài chuyên sâu về bệnh herpesvirus (FHV-1) ở mèo để hiểu rõ hơn về loại virus phổ biến nhất gây bệnh này.

14. Khám bệnh hô hấp cho mèo tại Sacomvet

Mèo hắt hơi, chảy mũi kéo dài, bỏ ăn hay khó thở có thể được đưa đến một trong hai cơ sở Sacomvet tại TP Thủ Đức. Bác sĩ sẽ hỏi về lịch tiêm, thời gian bị bệnh, các mèo khác trong nhà, rồi khám mũi, mắt, miệng và nghe phổi để đánh giá mức độ. Tùy tình trạng, phòng khám có thể chỉ định xét nghiệm hoặc chụp X-quang ngực khi nghi viêm phổi, sau đó giải thích hướng chăm sóc tại nhà hoặc điều trị tại phòng khám cùng chi phí ước tính.

Thông tin về các bệnh hô hấp khác ở chó mèo có tại trang bệnh hô hấp ở chó mèo. Nếu mèo bệnh khó di chuyển hoặc nhà có nhiều mèo cần khám cùng lúc, bạn có thể hỏi về dịch vụ bác sĩ đến nhà.

Liên hệ Sacomvet:

  • Cơ sở 1: 205 Thân Văn Nhiếp, P. Bình Trưng, TP Thủ Đức. Hotline: 0337 472 888
  • Cơ sở 2: 175 Lương Định Của, P. An Khánh, TP Thủ Đức. Hotline: 0977 451 595

Vì bệnh dễ lây, khi đưa mèo hắt hơi, chảy mũi đến khám, bạn nên gọi trước và để bé trong lồng có che kín để hạn chế lây cho thú cưng khác ở phòng chờ.

15. Hỏi nhanh đáp gọn

Ba thắc mắc dưới đây là những câu người nuôi hay hỏi nhất khi mèo nhà mình bắt đầu hắt hơi, sổ mũi.

Mèo hồi phục tốt khi được chăm sóc đúng cách và theo dõi các dấu hiệu nặng

Mèo bị cảm cúm bao lâu thì khỏi? Ca nhẹ thường cải thiện rõ sau 7–10 ngày và khỏi trong khoảng 2 tuần. Ca nặng, mèo con hoặc có biến chứng mắt có thể kéo dài 3–6 tuần. Nếu sau 10 ngày mèo không đỡ, hoặc đỡ rồi lại nặng lên, hãy đưa bé đi khám lại.

Bệnh này của mèo có lây sang người không? Herpesvirus và calicivirus của mèo không gây bệnh cho người. Tuy vậy, bạn vẫn nên rửa tay sau khi chăm mèo bệnh để không mang virus sang các mèo khác, và người có hệ miễn dịch yếu nên hỏi bác sĩ của mình khi chăm mèo nhiễm Bordetella hoặc Chlamydia.

Mèo đã tiêm phòng sao vẫn bị hắt hơi, sổ mũi? Vắc xin giảm mức độ nặng chứ không ngăn hoàn toàn việc nhiễm bệnh. Ngoài ra, mèo có thể bị các tác nhân không có trong vắc xin, hoặc là mèo mang herpesvirus từ trước nay tái phát do stress. Mèo đã tiêm phòng thường bệnh nhẹ và hồi phục nhanh hơn mèo chưa tiêm.

Tóm lại, viêm hô hấp trên là bệnh mèo mắc rất thường xuyên, chủ yếu do herpesvirus và calicivirus, đôi khi kèm vi khuẩn. Đa số ca nhẹ hồi phục nhờ chăm sóc tốt tại nhà: giữ mũi mắt sạch, giúp mèo ăn uống, nghỉ ngơi và giảm stress. Mèo con, mèo già, mèo bỏ ăn, khó thở hay đau mắt thì nên đi khám sớm. Tiêm vắc xin đầy đủ và giữ môi trường sống ít stress là cách tốt nhất để giảm nguy cơ bệnh và tái phát.

Bài viết mang tính chia sẻ kiến thức; mèo có triệu chứng cần được thăm khám để có hướng xử lý phù hợp với từng trường hợp.